چند روزي سرگرم برگزاري هفته فيلم ايراني در دانشگاه لندن بوديم. خوشبختانه ديشب آخرين فيلم هم نمايش داده شد و اين فرصت پيش آمد كه كركره كافه را بالا زده و احوال دوستاني كه در اين مدت منتظر گزارش جديد بودند را جويا شوم. بنابراين از همه عزيزاني كه در اين مدت محبت هاي خود را دريغ نورزيدند، سپاسگزارم و اميدوارم بازهم مشمول اين الطاف باشم. آرزو مي كنم در فرصت باقيمانده از اقامت موقتي ام در فرنگ، امكان پرداختن به همه سوژه هايي كه در ذهنم رديف كرده ام، باشد. اين بار چون قول داده بودم گزارشي از شبكه چهار تلویزيون انگليس ارائه كنم، به اين موضوع مي پردازم. به اين اميد كه قبول افتد:

 

شبكه هاي اصلي تلویزيون انگليس كه با آنتن معمولي قابل دريافتند عبارتند از "بي بي سي ۱" و "بي بي سي ۱"(كه دولتي اند و حق پخش آگهي ندارند و به همين دليل و البته برنامه هاي متفاوت شان مشتري زيادي دارند)، "آي تي وي" كه به شبكه ۳ معروف است، "شبكه چهار" و "شبكه پنج" كه اين آخري از همه جوان تر است و عمرش بيشتر از ۱۰ سال نيست. اما همين شبكه ها ، هركدام چند شبكه ماهواره اي هم دارند كه در كنار ساير شبكه هاي ماهواره اي و شبكه هاي كابلي و صد البته شبكه هاي محلي ـ مثل بي بي سي ولز يا بي بي سي اسكاتلند و... ـ دنياي متنوعي از برنامه هاي متفاوت را براي ذائقه هاي مختلف به وجود آورده اند.

شبكه 4 انگليس هم براي خود چند شبكه ماهواره اي دارد كه عبارتند از : "E4" ، "MORE 4" و "FILM 4" در كنار شبكه راديويي "4RADIO" و همچنين برنامه اينترنتي "4OD" كه دانلود برخي از برنامه هاي پربيننده اين شبكه ها را به طور رايگان فراهم مي كند؛ البته نه براي كاربر ساكن خارج از انگليس!

اين شبكه جنجالي ـ كه بيشتر برنامه هاي شبكه اصلي اش يعني همان "CHANNEL 4" كه با آنتن معمولي قابل دريافت است، مورد نظر است ـ در چند سال اخير در ميان اين همه شبكه رنگارنگ، به عنوان پربيننده ترين شبكه تلویزيوني انگليس شناخته شده است. شاخصه اصلي برنامه های این شبکه كه گاه حاشيه هاي آن جرايد را هم دربرمي گيرد، نگاه متفاوت به پديده هاي اجتماعي، سكس، پرداختن به حس نهفته نژادپرستي در بين مردم، مسائل مربوط به اقليت ها و به خصوص مسلمانان است. يكي از نمونه هاي بارز و جديد، همين برنامه "بيگ برادر" بود كه در يكي از پست هاي اخير به طور كامل شرح آن گذشت. براي كساني كه مشتاقند سرانجام آن را بدانند بايد بگويم كه سر و ته برنامه را هم آوردند و قسمت پاياني آن درست شب تاسوعا پخش شد. فردايش از طريق روزنامه ها فهميدم كه مردم در يك همه پرسي اس ام اسي  و زنده، همان هنرپيشه هندي ـ شيلپا شتي، كه هدف حملات لفظي نژادپرستانه دو نفر از ساير شركت كنندگان در برنامه قرارگرفته بود ـ را به عنوان برنده انتخاب كردند. او علاوه بر جايزه با ارزش اين مسابقه، به شهرت بالايي هم رسيد ؛ به نوشته يكي از روزنامه ها تا چند روز پيش فقط 335 هزار پوند از شركت در آگهي هاي تبليغاتي كاسب شده است.

ديگر اينكه اين شبكه در اقدامي بي سابقه و سؤال برانگيز در شب كريسمس كه ساير شبكه ها پيام ۱۰ دقيقه اي ملكه را پخش مي كردند، درست در همان ساعت و در همان ۱۰ دقيقه پيام كريسمس يك زن مسلمان محجبه ( كه حتي صورتش را هم پوشانده بود ) را پخش كرد و به اين ترتيب هدف آماج حملات انتقادي، حتي از سوی سياستمداران شد.

از برنامه هاي جنجالي اين شبكه كه فعلاً متوقف شده است، برنامه اي پربيننده به نام "WIFE SWAP" است كه معادل فارسي اش را مي توان "جايگزيني همسر" گذاشت. در اين برنامه همانطور كه از اسمش مشخص است، دو زن از دو خانواده به مدت دو هفته جاي خود را با يكديگر عوض مي كنند. در هفته اول زن بايد از قوانين خانواده جديد پيروي كند و در هفته دوم بايد اعضاي خانواده را به پيروي از قوانيني كه در خانواده قبلي رعايت مي شده ترغيب كند. معمولاً در هر دو حالت اتفاقاتي رخ مي دهد و براي بيننده كه همزمان اتفاقات هر دو خانه را مي بيند، ديدني است. به عنوان نمونه در برنامه اي كه مانند "بيگ برادر"به صورت "سلبريتي" برگزار شد (يعني افراد مشهور در آن شركت داشتند) در يكي از خانواده ها، مرد، يكي از منتقدين برنامه هاي تلویزيون در جرايد بود و زنش يك زن كاملاً خانه دارـ كه همه كارهاي خانه را انجام مي داد در حالي كه شوهرش هميشه در رختخواب بود و حتي ناهار و شامش را هم در رختخواب و در حال تماشاي تلوزيون مي خورد. در خانواده ديگر، زن، يك سياستمدار عضو حزب محافظه كار و استاد دانشگاه بود و شوهرش يك مرد خانه دار كه همه كارهاي خانه را انجام مي داد و زنش آشپزي هم بلد نبود. در هفته اول آن زن خانه دار در جلسات حزب محافظه كار شركت مي كرد، با راديو بي بي سي مصاحبه كرده، مسايل سياسي را تحليل مي كرد و حتي به دانشجويان فلك زده هم درس مي داد. از طرف ديگر آن زن سياستمدار مجبور بود براي يك پيرمرد غرغرو كه دائم در رختخواب بود غذا بپزد، لباس اتو كند و ايرادهاي آشپزي اش را نشنيده بگيرد. البته بارها هم عصباني  شد و هم پشيمان از اينكه در چنين برنامه اي شركت كرده است. اما هفته دوم گرفتاري هاي اين خانه بيشتر شد چون اين پيرمرد راحت طلب حاضر نبود از رختخواب بيرون رفته و خريد كند، چه برسد به غذا پختن و ظرف شستن. فقط به همين بسنده كنم كه زن مجبور شد براي بيرون آوردن او از رختخواب، یك سطل آب روي پيرمرد بيچاره بريزد! اما آن طرف صلح و صفا بود، زن به كاري كه دوستش داشت، يعني خانه داري مي پرداخت و مرد هم مي خورد و مي خوابيد و چون كاري هم نداشت فقط تجربيات خانه داري اش را به زن منتقل مي كرد.

در اين برنامه عامل اصلي درگيري خانواده ها معمولاً كنار نيامدن بچه ها با مادر جديد و قوانين نامأنوسش است كه هميشه دردسر ساز مي شود. درهنگام ساخت يكي از همين قسمت ها، كودكي به خاطر تغيير مادرش و نارسايي بوجود آمده، فوت كرد كه به همين دليل پخش اين برنامه متوقف شده و چون هنوز دادگاه آن برگزار نشده معلوم نيست علت اصلي مرگ كودك همين موضوع بوده يا نه!

اما برنامه هاي سياسي اين شبكه، به خصوص اخبار ساعت ۷:۴۵ و ۱۰ شب آن ـ كه مجري اش از افراد با سابقه است و چند باري، از جمله در زمان تسخير سفارت آمريكا در تهران، براي تهيه فيلم هاي سياسي مستند به ايران سفر كرده ـ و يا برنامه هايي كه از مسلمانان و وقايع عراق تهيه مي شود و در كل، پرداختن به مسايل سياسي خاورميانه، نیز شبكه چهار را از ساير شبكه هاي تلوزيوني متمایز كرده است.

همينطور نگاه به گرايش نامحسوس نژادپرستي در انگليس كه نمونه اش در همين وبلاگ معرفي شد، از مسايلي است كه بارها در محافل رسانه اي سروصدا كرده است.

البته نمي توان فيلم ها و سريال هاي متفاوت اين شبكه را ناديده گرفت؛ به خصوص سريال هاي برتر شبكه هاي تلویزيوني آمريكا مثل سريال معروف "SEX AND THE CITY" و يا سريال در حال پخش "UGLY BETTY" ـ كه بعد از مدت كوتاهي از پخش در آمريكا، از اين شبكه پخش مي شوند.